O Nepomucenie słów kilka

Jan Nepomucen był synem miejscowego urzędnika o nazwisku Welflin i prawdopodobnie potomkiem jednego z niemieckich kolonistów, którzy zasiedlili państwo czeskie w XIII wieku. Urodził się pomiędzy 1340 a 1350 rokiem w czeskiej miejscowości Pomuk (dzisiaj: Nepomuk), położonej około 80 km na południowy- wschód od Pragi. 

W młodym wieku rozpoczął naukę w szkole klasztornej, będąc klerykiem występował w praskiej kurii arcybiskupiej w charakterze notariusza. Wyświęcony na kapłana w 1380 roku (podaje się też rok 1372) otrzymał probostwo w kościele św. Gawła w Pradze. W 1381 roku został studentem prawa Uniwersytetu Praskiego, w latach 1382 - 1387 przebywał na studiach w Padwie. Po powrocie do Pragi został mianowany kanonikiem przy kościele św. Piotra i Pawła w Wyszehradzie. Piastował też urząd generalnego wikariusza arcybiskupa Jana z Jenštejna.

Legenda głosi, iż ksiądz Jan Nepomucen był spowiednikiem żony króla czeskiego Wacława IV, Zofii, którą król podejrzewał o zdradę. Zazdrosny król próbował poznać szczegóły spowiedzi, a zachowującego milczenie kapłana ukarano śmiercią (po torturach zrzucono go z praskiego mostu Karola do Wełtawy).

Jednak w rzeczywistości jego śmierć była związana z polityką arcybiskupa Jana z Jenštejna, który dążył do większej swobody dla Kościoła w Czechach, czemu przeciwny był król Czech Wacław IV. Co pewien czas pojawiał się między nimi zatarg. Bezpośrednią przyczyną sporu, który Jan Nepomucen przypłacił życiem, był konflikt o nowo wybranego benedyktyńskiego opata w miejscowości Kladruby, którego wikariusz generalny zatwierdził bez uzgodnień z Wacławem. Ponadto arcybiskup rzucił klątwę na wicekanclerza królewskiego za jego publiczne bluźnierstwa na temat wiary i kościoła. Wówczas król kazał uwięzić trzech kapłanów, w tym Jana z Pomuka, arcybiskup zaś uciekł z Pragi i udał się do Rzymu w poszukiwaniu pomocy u papieża.

Z trójki uwięzionych księży męczeńską śmiercią zginął tylko Nepomucen, bowiem on jeden nie miał szlacheckiego pochodzenia. Przeszedł specyficzne tortury. Do jego boku przykładano rozpalone pochodnie, a w wyniku specjalistycznych badań szkieletu Jana Nepomucena stwierdzono, że za pomocą wymyślnego przyrządu zgnieciono mu palce rąk i nóg, ponadto zmiażdżono mu pięty. Następnie skatowanego i prawdopodobnie już nieżywego kapłana zrzucono z mostu Karola do Wełtawy w nocy z 20 na 21 marca 1393 r. 

Jak głosi legenda, kiedy ciało wchodziło w toń wody, wyszło z niej pięć gwiazdek, tworzących świetlistą aureolkę. Ciało odnalezione dopiero 17 kwietnia (co świadczy o tym, że wrzucono go do wody martwego), pochowano później w grobowcu pod katedrą św. Wita w Pradze. 

Jego śmierć była tak znana, że kiedy w ostatnią niedzielę sierpnia 1420 roku husyci wdarli się do katedry praskiej, ogołocili ją ze wszystkiego, jednak grób Nepomucena pozostał nietknięty.

13 maja 1721 roku papież Innocenty XIII ogłosił Jana Nepomucena błogosławionym. Świętym został ogłoszony 19 marca 1729 roku przez papieża Benedykta XIII. Kult św. Jana Nepomucena rozwinął się przede wszystkim w okresie kontrreformacji, a jego figury można spotkać w kościołach, a przede wszystkim przy mostach, brodach i stawach. Najwięcej ich jest w Czechach, na Śląsku i w Niemczech. 

W kalendarzu liturgicznym dniem Świętego Jana Nepomucena jest 21 maja. Święty jest patronem zakonu jezuitów oraz Pragi, spowiedników, zachowania tajemnicy, dobrej sławy, szczerej spowiedzi, tonących. Jest orędownikiem podczas powodzi.


W ikonografii Jan Nepomucen ukazywany jest w stroju kapłana, w sutannie, rokiecie, birecie. W ręku trzyma palmę męczeńską. Czasami trzyma palec na ustach, co symbolizuje zachowana tajemnicę. Jego atrybuty to książka, klucz, kłódka, krzyż w dłoni, most, z którego został zrzucony, zapieczętowany list, pieczęć, wieniec z pięciu gwiazd, wieniec z gwiazd z w środku napisanym TACUI – „milczałem”, zamek oraz woda.

Dlatego jego figury często posiadają aureolki, często trzyma w ręce krzyż lub palec na ustach.